Καλλιέργεια μυκήτων δέρματος

Οι μυκητιάσεις του δέρματος είναι συχνές δερματικές λοιμώξεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από φαγούρα, ερυθρότητα, απολέπιση και ενίοτε έντονη φλεγμονή. Οι λοιμώξεις αυτές μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ή μέσω κάποιου μολυσμένου αντικειμένου, ρούχου ή ακόμη και μολυσμένου ζώου. Η καλλιέργεια μυκήτων είναι η πλέον αξιόπιστη εξέταση για τη διάγνωση και ταυτοποίηση του είδους του μύκητα, γεγονός που συμβάλλει αποφασιστικά στην επιλογή της κατάλληλης αγωγής.

Τι είναι η καλλιέργεια μυκήτων δέρματος;

Η καλλιέργεια μυκήτων δέρματος είναι μια εργαστηριακή διαδικασία κατά την οποία λαμβάνεται δείγμα από το προσβεβλημένο δέρμα και καλλιεργείται σε ειδικά θρεπτικά υλικά. Ο στόχος είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει παθογόνος μύκητας και, αν ναι, ποιο είδος του μύκητα ευθύνεται. Ανάλογα με τη μορφολογία τους, οι μύκητες κατατάσσονται σε νηματοειδείς μύκητες (όπως τα δερματόφυτα), ζυμομύκητες (όπως τα Candida είδη) και άλλους μύκητες όπως οι Fusarium, Aspergillus και Cryptococcus neoformans.

Η λήψη του μύκητα είναι μόνο τοπική, δηλαδή η εξέταση δεν απαιτεί αιμοληψία και δεν είναι επώδυνη. Το δείγμα λαμβάνεται από την επιφάνεια ή τις παρυφές της βλάβης, που μπορεί να περιορίζεται στις τρίχες ή στα νύχια. Οι βλάβες στις τρίχες εμφανίζονται κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής, ενώ οι ονυχομυκητιάσεις εντοπίζονται στα νύχια των χεριών ή των ποδιών.

Η καλλιέργεια δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά αποτελεί την πιο αξιόπιστη μέθοδο όταν χρειάζεται επιβεβαίωση.

Καλλιέργεια μυκήτων δέρματος: Πότε είναι απαραίτητη;

Η καλλιέργεια ενδείκνυται σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία μυκητιασικής λοίμωξης. Πραγματοποιείται όταν τα συμπτώματα κυμαίνονται από ήπιες έως σοβαρές μορφές ή όταν υπάρχει αμφιβολία ως προς τη διάγνωση. Συνιστάται επίσης όταν:

• Οι δερματικές βλάβες δεν ανταποκρίνονται σε θεραπεία
• Υπάρχουν δερματικές βλάβες από τραυματισμούς, άλλο νόσημα ή προϋπάρχουσα μόλυνση από δερματόφυτα
• Εμφανίζονται συχνές υποτροπές ή επιπλοκές
• Υπάρχει εκτεταμένη ή άτυπη προσβολή
• Επηρεάζονται ευάλωτες ομάδες, όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι ή τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η tinea capitis (τριχοφυτία τριχωτού κεφαλής), η οποία εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά και μεταδίδεται εύκολα, ιδίως σε σχολικά περιβάλλοντα. Τα ανθρωπόφιλα δερματόφυτα, που μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, είναι οι κυριότεροι υπαίτιοι τέτοιων λοιμώξεων.

Επιπλέον, η καλλιέργεια χρησιμοποιείται συχνά πριν από τη χορήγηση συστηματικών αντιμυκητιασικών φαρμάκων, ώστε να επιβεβαιωθεί η ανάγκη θεραπείας και να αποφευχθεί άσκοπη φαρμακευτική παρέμβαση.

Διαδικασία

Η δειγματοληψία πρέπει να γίνεται από τις πιο ενεργές περιοχές της βλάβης. Χρησιμοποιούνται ειδικά εργαλεία ή στείρα νυστέρια, και το δείγμα συλλέγεται με φροντίδα, ώστε να αποφεύγεται η επιμόλυνση. Ορισμένοι μύκητες αναπτύσσονται εύκολα, άλλοι όμως χρειάζονται περισσότερο χρόνο, γι’ αυτό και η καλλιέργεια μπορεί να διαρκέσει έως τέσσερις εβδομάδες.

Η μικροσκοπική εξέταση που συνοδεύει την καλλιέργεια είναι εξίσου σημαντική. Με τη χρήση ειδικών χρωστικών (όπως το KOH ή οι φθορίζουσες χρωστικές), οι εργαστηριακοί αναγνωρίζουν χαρακτηριστικά στοιχεία των μυκήτων: νήματα, σπόρια, ψευδοϋφές κ.ά.

Η καλλιέργεια ενδείκνυται ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία για ασυνήθιστα ή ανθεκτικά παθογόνα. Τέτοια είναι ο Cryptococcus neoformans ή τα fusarium είδη. Αυτά ενίοτε προκαλούν επιμολύνσεις σε δέρμα τραυματισμένο ή ήδη προσβεβλημένο από άλλες παθήσεις.

Συχνότερα παθογόνα

Τα δερματόφυτα είναι υπεύθυνα για την πλειοψηφία των περιπτώσεων δερματομυκητίασης. Χωρίζονται σε τρεις βασικές ομάδες:

• Ανθρωπόφιλα, που μεταδίδονται κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο
• Ζωοφιλικά, που μεταδίδονται από μολυσμένο ζώο μετά από επαφή
• Γεωφιλικά, τα οποία συναντώνται κυρίως στο έδαφος

Τα Candida είδη αποτελούν μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας του δέρματος και των βλεννογόνων, αλλά μπορεί να προκαλέσουν λοίμωξη όταν υπάρχουν συνθήκες υπερανάπτυξης (π.χ. σε διαβητικούς, μετά από αντιβιοτικά ή κορτικοστεροειδή).

Οι νηματοειδείς μύκητες, όπως τα Microsporum και Trichophyton, προκαλούν λοιμώξεις οι οποίες χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα, περιφερική απολέπιση και σε κάποιες περιπτώσεις φλυκταινώδεις βλάβες.

Σε εξασθενημένους ασθενείς, το δέρμα μπορεί να επιμολυνθεί από μύκητες Aspergillus ή άλλα σπάνια παθογόνα που απειλούν την υγεία τους αν δεν διαγνωστούν έγκαιρα.

Καλλιέργεια μυκήτων δέρματος: Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα της καλλιέργειας πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά:

• Θετικό: Αναπτύσσεται και ταυτοποιείται το είδος του μύκητα
• Αρνητικό: Καμία ανάπτυξη, πιθανώς λόγω προηγούμενης αγωγής ή ακατάλληλης δειγματοληψίας
• Αμφίβολο ή μη διαγνωστικό: Παρουσία μη παθογόνων σαπροφυτικών μυκήτων ή επιμόλυνση

Σε κάθε περίπτωση, η κλινική εικόνα, το ιστορικό και τυχόν συνοδά συμπτώματα πρέπει να συνεκτιμηθούν. Οι χρόνιες μυκητιάσεις, ειδικά στα παιδιά, μπορεί να διαφύγουν της διάγνωσης αν βασιστούμε μόνο στην καλλιέργεια.

Η καλλιέργεια δίνει επίσης τη δυνατότητα για ανίχνευση ευαισθησίας σε φαρμακευτικές ουσίες, γεγονός πολύτιμο όταν υπάρχει ανθεκτικότητα ή αποτυχία προηγούμενης αγωγής.

Η καλλιέργεια μυκήτων δέρματος αποτελεί βασικό διαγνωστικό εργαλείο στη σύγχρονη δερματολογία. Βοηθά στον εντοπισμό του παθογόνου, διευκολύνει την επιλογή αγωγής και συμβάλλει στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου.

Οι δερματικές μυκητιάσεις δεν είναι πάντα εύκολα αναγνωρίσιμες, ενώ μπορεί να μεταδίδονται συχνά μετά από επαφή με ασθενή ή με κοινόχρηστα αντικείμενα. Ειδικά οι ανθρωπόφιλοι μύκητες προκαλούν μακροχρόνιες ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα.

Για την προστασία της υγείας σας, συμβουλευτείτε το ιατρό σας ή έναν εξειδικευμένο μικροβιολόγο αν παρατηρείτε ύποπτες δερματικές αλλοιώσεις που επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Μικροβιολογική Πρόληψη σας προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσετε καλλιέργεια μυκήτων δέρματος με ασφαλή και έγκυρο τρόπο. Κλείστε το ραντεβού σας εδώ.