Προλακτίνη

Η προλακτίνη (PRL) είναι μια ορμόνη που παράγεται και απελευθερώνεται κυρίως από την υπόφυση. Πρόκειται για έναν μικρό ενδοκρινή αδένα που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Η παραγωγή της ορμόνης ελέγχεται, μεταξύ άλλων, από την ντοπαμίνη και τα οιστρογόνα.

Η συγκεκριμένη ορμόνη υπάρχει φυσιολογικά τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες. Οι τιμές της δεν παραμένουν σταθερές σε όλες τις περιόδους της ζωής του ανθρώπου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός, διαστήματα κατά τα οποία οι τιμές αυτές αυξάνονται φυσιολογικά.

Ποιος είναι ο ρόλος της προλακτίνης στον οργανισμό;

Οι βασικότερες λειτουργίες της σχετίζονται με την ανάπτυξη του μαστικού ιστού και τη γαλουχία. Κατά την εγκυμοσύνη δρα μαζί με τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη. Οι ορμόνες αυτές συμβάλλουν στις αλλαγές του μαστικού ιστού και στην προετοιμασία για την παραγωγή γάλακτος.

Μετά τον τοκετό, η διέγερση της θηλής κατά τον θηλασμό τη βοηθά να απελευθερώσει το γάλα, ξεκινώντας έτσι τη γαλουχία. 

Η ορμόνη σχετίζεται επίσης με την αναπαραγωγική λειτουργία. Στις γυναίκες μπορεί να επηρεάσει τον έμμηνο κύκλο και τη γονιμότητα. Στους άνδρες, ο ρόλος της δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, οι διαταραχές των επιπέδων της μπορεί να συνδέονται με τη γονιμότητα και τη σεξουαλική λειτουργία.

Γιατί μπορεί να αυξηθεί η προλακτίνη;

Μια αυξημένη τιμή δεν υποδηλώνει απαραίτητα κάποια παθολογική κατάσταση. Εκτός από την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, διάφοροι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν μικρή και παροδική αύξηση. Σε αυτούς περιλαμβάνονται το σωματικό στρες, ο πόνος, η άσκηση, ένα γεύμα και η σεξουαλική επαφή. Η διέγερση των θηλών ή ένας τραυματισμός στην περιοχή του θώρακα μπορούν επίσης να επηρεάσουν προσωρινά τη μέτρηση.

Όταν η αύξηση επιμένει, ο ασθενής μπορεί να πάσχει από υπερπρολακτιναιμία. Η κατάσταση μπορεί να σχετίζεται με ορισμένες παθήσεις ή με τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων. Στα φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν τις τιμές περιλαμβάνονται τα ψυχοφάρμακα, τα αντιεμετικά, τα αντιυπερτασικά και τα οπιοειδή.

Μία συχνή αιτία παρατεταμένης υπερπρολακτιναιμίας είναι το προλακτίνωμα, ένα αδένωμα της υπόφυσης που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή της ορμόνης.

Υψηλές τιμές προλακτίνης: Συμπτώματα

Μια μικρή αύξηση συνήθως δε συνοδεύεται από εμφανείς ενοχλήσεις. Όταν όμως τα επίπεδα είναι αρκετά υψηλά, επηρεάζονται κυρίως η αναπαραγωγική και η σεξουαλική λειτουργία.

Στις γυναίκες εμφανίζονται τα παρακάτω συμπτώματα:

• διαταραχές της περιόδου ή αμηνόρροια,
• γαλακτόρροια, δηλαδή έκκριση γάλακτος εκτός θηλασμού,
• δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης,
• μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.

Στους άνδρες παρατηρούνται:

• μειωμένη σεξουαλική επιθυμία,
• στυτική δυσλειτουργία,
• προβλήματα γονιμότητας.

Τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες. Επομένως, η παρουσία τους από μόνη της δεν αρκεί για να διαπιστωθεί ότι τα επίπεδα της συγκεκριμένης ορμόνης είναι αυξημένα.

Τι σημαίνει χαμηλή προλακτίνη;

Μία από τις βασικές ενδείξεις πολύ χαμηλών επιπέδων είναι η ανεπαρκής παραγωγή μητρικού γάλακτος μετά τον τοκετό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χαμηλή τιμή μπορεί να σχετίζεται με υποϋποφυσισμό. Πρόκειται για μια σπάνια κατάσταση όπου η υπόφυση δεν παράγει επαρκείς ποσότητες μίας ή περισσότερων ορμονών. Ωστόσο, η μειωμένη παραγωγή γάλακτος μπορεί να οφείλεται και σε άλλες αιτίες, οι οποίες δε σχετίζονται με την προλακτίνη.

Προλακτίνη: Πότε χρειάζεται η εξέταση;

Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει τη συγκεκριμένη εξέταση όταν υπάρχουν ενδείξεις οι οποίες δημιουργούν υποψία αυξημένων επιπέδων. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της λειτουργίας της υπόφυσης.

Πρόκειται για μια εργαστηριακή μέτρηση που βοηθά τον ιατρό να προσδιορίσει την ποσότητα της ορμόνης στο αίμα. Ανάλογα με το αποτέλεσμα και την κλινική εικόνα, ο ιατρός θα κρίνει εάν η εκάστοτε περίπτωση χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. 

Προετοιμασία και Διαδικασία

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία. Ο ειδικός υγείας παίρνει μια μικρή ποσότητα αίματος από μια φλέβα του χεριού, και στέλνει το δείγμα για ανάλυση στο εργαστήριο. Ο ιατρός δεν χρειάζεται να ακολουθήσει κάποια νηστεία πριν την εξέταση. Η αιμοληψία πραγματοποιείται τουλάχιστον δύο ώρες αφού ξυπνήσει ο ασθενής. Ο ασθενής θα πρέπει να είναι ξεκούραστος και ήρεμος για την ώρα που διαρκεί η αιμοληψία. 

Προλακτίνη: Φυσιολογικές τιμές

Οι τιμές αναφοράς διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο, και την περίοδο που διανύει η ασθενής (εγκυμοσύνη ή θηλασμός). Ενδεικτικά, οι φυσιολογικές τιμές είναι οι παρακάτω:

Κατηγορία	Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές
Άνδρες	Κάτω από 20 ng/mL
Γυναίκες που δεν είναι έγκυες ή δεν θηλάζουν	Κάτω από 25 ng/mL
Εγκυμοσύνη ή θηλασμός	80–400 ng/mL

Τα φυσιολογικά όρια μπορεί να παρουσιάζουν μικρές διαφορές από εργαστήριο σε εργαστήριο. Για αυτό πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα όρια αναφοράς που αναγράφονται στο αποτέλεσμα της συγκεκριμένης εξέτασης.

Τι συμβαίνει όταν η τιμή είναι εκτός φυσιολογικών ορίων;

Μία τιμή που βρίσκεται έξω από τα όρια αναφοράς δεν είναι αρκετή από μόνη της για να προσδιορίσει ο ιατρός την αιτία. Για την ερμηνεία του αποτελέσματος, ο ιατρός λαμβάνει υπόψη το φύλο, τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό. Εάν τα επίπεδα της προλακτίνης είναι υψηλά, ο ιατρός θα προτείνει πρόσθετες εξετάσεις για να εντοπίσει την αιτία. Παράλληλα, εξετάζονται παράγοντες που μπορούν να μεταβάλουν προσωρινά τη μέτρηση, καθώς και η φαρμακευτική αγωγή.

Η εργαστηριακή εξέταση, σε συνδυασμό με την ιατρική αξιολόγηση, βοηθά να διαπιστωθεί εάν η απόκλιση είναι παροδική ή χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Ο έλεγχος της προλακτίνης μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τη διερεύνηση πιθανών ορμονικών διαταραχών. Στο μικροβιολογικό εργαστήριο Μικροβιολογική Πρόληψη, η μέτρηση πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία και εργαστηριακή ανάλυση. Επικοινωνήστε μαζί μας για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εξέταση και την κατάλληλη προετοιμασία πριν από την αιμοληψία.