Προγεστερόνη

Table of Contents

Η προγεστερόνη είναι μία από τις βασικές στεροειδείς ορμόνες του ανθρώπινου σώματος, με κύρια παρουσία στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. Παράγεται κατά κύριο λόγο στις ωοθήκες, από το ωχρό σωμάτιο μετά την ωορρηξία, ενώ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αναλαμβάνει την παραγωγή της ο πλακούντας. Σε μικρότερο βαθμό, η προγεστερόνη εκκρίνεται και από τα επινεφρίδια, τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες. Η βιολογική της σημασία είναι ευρεία και δεν περιορίζεται μόνο στον κύκλο της γυναίκας, αλλά εκτείνεται στη ρύθμιση της λειτουργίας πολλών συστημάτων του οργανισμού.

Προγεστερόνη: Λειτουργία

Η προγεστερόνη επιτελεί σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία του ενδομητρίου για την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου, στη διατήρηση της εγκυμοσύνης, αλλά και στη ρύθμιση της ωορρηξίας. Στην ωχρινική φάση του κύκλου, η έκκρισή της αυξάνεται απότομα και οδηγεί σε πάχυνση του ενδομητρίου. Εάν δεν υπάρξει κύηση, το επίπεδό της μειώνεται, προκαλώντας αποδόμηση του ενδομητρίου και εμφάνιση εμμήνου ρύσεως.

Κατά την κύηση, η προγεστερόνη αναστέλλει τις συστολές της μήτρας, προστατεύει τον πλακούντα και ρυθμίζει την ανοσολογική απόκριση της μητέρας, αποτρέποντας την απόρριψη του εμβρύου. Συμβάλλει επίσης στην ανάπτυξη των μαστών και προετοιμάζει τον οργανισμό για τον θηλασμό. Πέρα από τον αναπαραγωγικό της ρόλο, η προγεστερόνη ασκεί επιδράσεις στο νευρικό σύστημα, την οστική πυκνότητα, τον μεταβολισμό, ακόμη και τη διάθεση.

Φυσιολογικά επίπεδα

Οι φυσιολογικές τιμές της προγεστερόνης διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τη φάση του κύκλου και την ύπαρξη ή μη εγκυμοσύνης. Στις γυναίκες, παρατηρείται χαρακτηριστική διακύμανση ανάμεσα στην ωοθυλακική και την ωχρινική φάση. Επίσης, κατά τη διάρκεια της κύησης, τα επίπεδα αυξάνονται εκθετικά. Σε γενικές γραμμές, τα φυσιολογικά επίπεδα προγεστερόνης ανά ηλικιακή ομάδα και κατάσταση της ασθενούς διαμορφώνονται ως εξής:

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΟΜΑΔΑ	ΦΑΣΗ ΚΥΚΛΟΥ / ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	ΤΙΜΕΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗΣ (ng/mL)
13 – 18 ετών	Ωοθυλακική φάση	0.2-1.0
	Ωχρινική φάση	4-15
	Εγκυμοσύνη (1^ο τρίμηνο)	10-35
	Εγκυμοσύνη (2^ο τρίμηνο)	25-38 (κατά προσέγγιση)
	Εγκυμοσύνη (3^ο τρίμηνο)	58-214 (κατά προσέγγιση)
19-35 ετών	Ωοθυλακική φάση	02-1.5
	Ωχρινική φάση	5-20
	Εγκυμοσύνη (1^ο τρίμηνο)	11-44
	Εγκυμοσύνη (2^ο τρίμηνο)	25-83
	Εγκυμοσύνη (3^ο τρίμηνο)	58-214
36-45 ετών	Ωοθυλακική φάση	0.1-1.3
	Ωχρινική φάση	4-18
	Εγκυμοσύνη (1^ο τρίμηνο)	10-40
	Εγκυμοσύνη 2^ο – 3^ο τρίμηνο)	20-200
46+ (μετά την εμμηνόπαυση)	Εκτός κύκλου / Μη έγκυες γυναίκες	< 0.2

Οι τιμές επηρεάζονται από την ηλικία της γυναίκας, τη λειτουργία των ωοθηκών, την παρουσία κύησης, καθώς και από ενδοκρινικές ή μεταβολικές παθήσεις. Παράλληλα, η λήψη ορμονικών σκευασμάτων μπορεί να μεταβάλει τα επίπεδα της προγεστερόνης στον ορό.

Προγεστερόνη: Συμπτώματα διαταραγμένων επιπέδων

Η προγεστερόνη είναι δείκτης κλειδί στην ενδοκρινολογική αξιολόγηση. Η ανεπάρκειά της μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές του κύκλου, υπογονιμότητα και προβλήματα εμφύτευσης, ενώ η υπερπαραγωγή της σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζεται με λειτουργικές ή οργανικές διαταραχές των ωοθηκών ή των επινεφριδίων.

Χαμηλά επίπεδα προγεστερόνης σχετίζονται με:

Ανωορρηκτικούς κύκλους
Υπολειτουργία του ωχρού σωματίου
Καθυστερημένη ή απούσα εμφύτευση του εμβρύου
Πρώιμες αποβολές
Ακανόνιστες αιμορραγίες

Υψηλά επίπεδα προγεστερόνης μπορεί να παρατηρηθούν:

Στην πρώιμη ή προχωρημένη εγκυμοσύνη
Σε κύστεις ή όγκους των ωοθηκών
Σε επινεφριδιακές υπερπλασίες ή όγκους
Μετά από λήψη εξωγενούς προγεστερόνης (σε θεραπευτικές παρεμβάσεις)

Διαγνωστική εξέταση προγεστερόνης

Η μέτρηση της προγεστερόνης στο αίμα αποτελεί κρίσιμη εξέταση για την αξιολόγηση της γυναικείας γονιμότητας, την επιβεβαίωση της ωορρηξίας και την παρακολούθηση της κύησης. Πραγματοποιείται μέσω απλής αιμοληψίας και δεν απαιτείται νηστεία, εκτός αν ζητηθεί διαφορετικά.

Η κατάλληλη χρονική στιγμή για τη μέτρηση εξαρτάται από τη φάση του κύκλου. Σε κύκλο 28 ημερών, η ιδανική στιγμή είναι η 21η ημέρα, που αντιστοιχεί περίπου στην 7η ημέρα μετά την ωορρηξία. Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος ή διαφέρει σε διάρκεια, η εξέταση προγραμματίζεται με βάση την αναμενόμενη ωορρηξία.

Η μέτρηση της προγεστερόνης ενδείκνυται:

Για την επιβεβαίωση της ωορρηξίας
Στη διερεύνηση ανωμαλιών του κύκλου
Στην παρακολούθηση της λειτουργίας του ωχρού σωματίου
Στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
Σε περιπτώσεις επανειλημμένων αποβολών
Στη διάγνωση πλακουντιακής ανεπάρκειας κατά την κύηση
Στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων βασίζεται στη φάση του κύκλου, την παρουσία εγκυμοσύνης και το συνολικό ορμονικό προφίλ της γυναίκας. Συνήθως συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις, όπως LH, FSH, οιστραδιόλη και AMH.

Προγεστερόνη: Φαρμακευτική χρήση και θεραπευτικές ενδείξεις

Η θεραπευτική χρήση της προγεστερόνης είναι ευρύτατη και βασίζεται κυρίως στην υποκατάσταση ή ενίσχυση της φυσικής παραγωγής σε περιπτώσεις ορμονικής ανεπάρκειας ή για υποστήριξη της γονιμότητας. Διατίθεται σε διάφορες μορφές: δισκία, ενέσιμα διαλύματα, κολπική γέλη ή υπόθετα.

Ενδείξεις χορήγησης προγεστερόνης:

Ωχρινική ανεπάρκεια
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (IVF, σπερματέγχυση)
Απειλούμενη αποβολή ή ιστορικό καθ’ έξιν αποβολών
Ρύθμιση διαταραχών κύκλου
Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης στην εμμηνόπαυση (σε συνδυασμό με οιστρογόνα)
Αντιμετώπιση δυσλειτουργικών αιμορραγιών

Η κολπική χορήγηση παρουσιάζει το πλεονέκτημα της υψηλής απορρόφησης από το ενδομήτριο, με ελάχιστη επίδραση στη συστηματική κυκλοφορία. Η επιλογή της μορφής χορήγησης και της δοσολογίας εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό και τις ανάγκες της ασθενούς.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, ναυτία, υπνηλία, ευαισθησία μαστών και σπανιότερα φούσκωμα ή αύξηση βάρους. Σε περιπτώσεις μακροχρόνιας χρήσης απαιτείται παρακολούθηση και τακτικός έλεγχος.

Το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Μικροβιολογική Πρόληψη σας προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσετε εξέταση προγεστερόνης με ασφαλή και έγκυρο τρόπο. Κλείστε το ραντεβού σας εδώ.