Skin Prick Test

Το Skin Prick Test (SPT), γνωστό και ως δοκιμασία διάτρησης στο δέρμα ή «δοκιμασία τρυπήματος», είναι μια από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες δοκιμασίες για τη διάγνωση αλλεργιών. Στόχος του είναι να εξεταστεί εάν το ανοσοποιητικό σύστημα του ατόμου αντιδρά υπερβολικά (με IgE-μεσολαβούμενη αντίδραση) σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα.

Η δοκιμασία είναι σχετικά απλή, ταχεία και θεωρείται ασφαλής, όταν γίνεται υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού.

Πότε ενδείκνυται το Skin Prick Test;

Η χρήση του SPT συνιστάται όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα αλλεργίας και χρειάζεται να εντοπιστεί το υπεύθυνο αλλεργιογόνο.

Ορισμένες ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• Συμπτωματολογία αλλεργικής ρινίτιδας (π.χ. φτέρνισμα, ρινική συμφόρηση)
• Βρογχικό άσθμα με υποψία αλλεργικής αιτιολογίας
• Χρόνια κνίδωση / κνησμώδης δερματίτιδα
• Υποψία αλλεργίας σε τρόφιμα
• Υποψία αλλεργίας σε φάρμακα ή σε δηλητήριο εντόμων (όταν άλλες δοκιμασίες δεν επαρκούν)

Αξίζει να σημειωθεί ότι το SPT δεν είναι κατάλληλο σε όλους τους ασθενείς, όπως σε όσους έχουν σοβαρές δερματικές παθήσεις ή λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τις αντιδράσεις στο δέρμα.

Προετοιμασία και Προφυλάξεις

Πριν από τη δοκιμασία, ο ασθενής λαμβάνει καθοδήγηση για το τι πρέπει να αποφύγει ώστε τα αποτελέσματα να είναι έγκυρα:

• Να μην παίρνει αντιϊσταμινικά ή άλλα φάρμακα που καταστέλλουν τη δερματική αντίδραση για αρκετές ημέρες πριν (η διάρκεια εξαρτάται από το φάρμακο).
• Να μην εφαρμόζει ενυδατικές κρέμες ή τοπικά προϊόντα στην περιοχή δοκιμασίας πριν το τεστ.
• Να φορέσει ρούχα που επιτρέπουν εύκολη πρόσβαση στο χέρι ή στην πλάτη, ανάλογα με το σημείο δοκιμής.
• Σε άτομα με σοβαρή ιστορική αλλεργική αντίδραση, μπορεί να απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή ή αναβολή του τεστ.
• Σε περιπτώσεις εξανθημάτων, έκζεμα ή κνίδωσης στην περιοχή που θα γίνει το τεστ, η αντίδραση μπορεί να μην είναι ερμηνεύσιμη.

Η δοκιμασία είναι πολύ ασφαλής, χωρίς αναφερόμενα καταγεγραμμένα θύματα σε μια δεκαετία μελέτης, αλλά απαιτείται να υπάρχει διαθέσιμη ιατρική υποστήριξη και εξοπλισμός για περίπτωση συστηματικής αντίδρασης (αναφυλαξίας).

Πώς διεξάγεται η δοκιμασία;

Η διαδικασία έχει τα εξής βήματα:

1. Καθαρισμός της επιλεγμένης περιοχής (π.χ. βραχίονας ή πλάτη) με αλκοόλη ή αντισηπτικό.
2. Σήμανση / σχεδίαση δικτύου για κάθε αλλεργιογόνο που θα δοκιμαστεί (για να γνωρίζει ο εξεταστής ποια αντίδραση αντιστοιχεί σε ποιο αλλεργιογόνο).
3. Εφαρμογή σταγόνας διαλύματος αλλεργιογόνου ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρήση της τεχνικής «prick-to-prick» με φρέσκο τρόφιμο (για φρούτα / λαχανικά).
4. Χρήση λεπτού lancet (στυλεός) για να «τραυματίσει» ελαφρά το δέρμα, ώστε το αλλεργιογόνο να εισέλθει επιφανειακά.
5. Εφαρμογή δύο ελέγχων:
   • θετικός έλεγχος (συνήθως ιστομίνη) — για να διασφαλίσει ότι το δέρμα ανταποκρίνεται σωστά
   • αρνητικός έλεγχος (συνήθως γλυκερίνη ή φυσιολογικό ορό) — για να αποκλεισθεί ψευδής αντίδραση λόγω ερεθισμού
6. Αναμονή για περίπου 15 λεπτά (μερικές κατευθυντήριες γραμμές αναφέρουν έως 20 λεπτά) για να παρατηρηθούν οι επιφανειακές δερματικές αντιδράσεις.
7. Μέτρηση του μεγέθους των αντιδράσεων (wheal – όγκος / διάμετρος) και καταγραφή. Αν το αποτέλεσμα είναι θετικό, υπάρχει «πάχυνση / οίδημα + ερυθρότητα» κατά τοπικό τρόπο.
8. Αφαίρεση των υλικών και καθαρισμός της περιοχής μετά το τέλος της διαδικασίας.

Skin Prick Test: Ερμηνεία αποτελεσμάτων & Περιορισμοί

Το αποτέλεσμα του Skin Prick Test δεν είναι πάντα «άσπρο ή μαύρο». Ένα μικρό πρήξιμο ή ερυθρότητα στο δέρμα δείχνει ότι το σώμα αναγνωρίζει το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εκδηλώσει και συμπτώματα κάθε φορά που θα έρθει σε επαφή μαζί του. Από την άλλη, ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να καθησυχάσει, αλλά δεν αποκλείει εντελώς την ύπαρξη αλλεργίας.

Η εξέταση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: τα φάρμακα που ίσως παίρνει ο ασθενής, τυχόν δερματικές παθήσεις ή ακόμη και η ποιότητα των διαλυμάτων που χρησιμοποιούνται. Γι’ αυτό, η ερμηνεία του τεστ πρέπει πάντα να γίνεται σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό και τα συμπτώματα του κάθε ατόμου.

• Θετική αντίδραση (wheal ≥ 3 mm): Δείχνει ευαισθητοποίηση στο αλλεργιογόνο.
• Αρνητική αντίδραση: Δεν εμφανίζεται αντίδραση, χωρίς να αποκλείεται απολύτως η αλλεργία.
• Ψευδώς θετικά: Υπάρχει αντίδραση στο δέρμα χωρίς πραγματικά συμπτώματα.
• Ψευδώς αρνητικά: Δεν εμφανίζεται αντίδραση στο δέρμα, αλλά ο ασθενής έχει συμπτώματα στην πράξη.

ΦΑΡΜΑΚΟ / ΟΥΣΙΑ	ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ	ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΧΗΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ	ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ / ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
Αντιϊσταμινικά (Η1 πρώτης γενιάς)	Ισχυρή καταστολή (+++)	> 2 ημέρες	π.χ. υδροξυζίνη
Αντιϊσταμινικά (Η1 δεύτερης γενιάς)	Μέτρια καταστολή (++)	~ 7 ημέρες	π.χ. σετιριζίνη, λοραταδίνη
Αντιόξινα / αναστολείς ισταμίνης Η2	Μικρή επίδραση (+ ή 0)	–	Σπάνια καθοριστική επίδραση
Τοπικά κορτικοστεροειδή (στην περιοχή)	Καταστολή (+)	> 1 εβδομάδα	Να μην χρησιμοποιούνται στο δέρμα της περιοχής δοκιμασίας πριν
Systemic κορτικοστεροειδή (μικρές δόσεις)	Ελαφρά καταστολή (0 / +)	~ 3 ημέρες έως 1 εβδομάδα	Εξαρτάται από τη δόση και διάρκεια
Ομαλιζουμάμπη (Omalizumab)	Καταστέλλει δοκιμασία για μεγάλο χρονικό διάστημα	Έως  6 μήνες ή περισσότερο	Επηρεάζει την αξιοπιστία του τεστ μακροχρόνια
Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (π.χ. δεσιπραμίνη)	Μέτρια καταστολή (++)	~ 7 ημέρες	Ενδέχεται να επηρεάζουν τη δερματική αντίδραση

Πλεονεκτήματα & Μειονεκτήματα

Το Skin Prick Test έχει αγαπηθεί από γιατρούς και ασθενείς γιατί είναι απλό, γρήγορο και συνήθως ανώδυνο. Μέσα σε λίγα λεπτά, μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα για το ποια αλλεργιογόνα «ενοχλούν» τον οργανισμό, χωρίς να απαιτούνται πιο επεμβατικές διαδικασίες. Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα να εξεταστούν πολλά αλλεργιογόνα ταυτόχρονα, κάτι που γλιτώνει χρόνο και ταλαιπωρία.

Φυσικά, όπως κάθε εξέταση, έχει και τα όριά του. Δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους, ειδικά σε όσους έχουν εκτεταμένα δερματικά προβλήματα ή λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Επίσης, δεν αποτυπώνει πάντα τη σοβαρότητα μιας αλλεργίας· ένα θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει πως ο ασθενής θα εμφανίσει και έντονα συμπτώματα στην καθημερινότητά του.

Πλεονεκτήματα:

• Γρήγορη, απλή και οικονομική εξέταση.
• Αποτελέσματα σε 15–20 λεπτά.
• Εξέταση πολλών αλλεργιογόνων σε μία μόνο συνεδρία.

Μειονεκτήματα:

• Δεν είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς.
• Δεν δείχνει πάντα πόσο σοβαρή είναι μια αλλεργία.
• Υπάρχει πιθανότητα ψευδώς θετικών ή αρνητικών αποτελεσμάτων.
• Δεν είναι διαθέσιμα όλα τα αλλεργιογόνα σε μορφή κατάλληλη για το τεστ.

Το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Μικροβιολογική Πρόληψη σας προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσετε skin prick test με ασφαλή και έγκυρο τρόπο. Κλείστε το ραντεβού σας εδώ.