Βιταμίνη Β1

Table of Contents

Η βιταμίνη Β1, γνωστή και ως θειαμίνη, είναι η πρώτη βιταμίνη που ανακαλύφθηκε ιστορικά και αποτέλεσε το έναυσμα για τη μελέτη του συνόλου των βιταμινών του συμπλέγματος Β. Ανήκει στις υδατοδιαλυτές βιταμίνες και συμμετέχει σε θεμελιώδεις βιοχημικές λειτουργίες που υποστηρίζουν τη φυσιολογική λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Η καθημερινή της πρόσληψη είναι απολύτως απαραίτητη, καθώς ο οργανισμός δεν μπορεί να τη συνθέσει και δεν τη διατηρεί σε αποθέματα.

Η θειαμίνη είναι ζωτικής σημασίας για τον ενεργειακό μεταβολισμό, τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, τη ρύθμιση της καρδιακής λειτουργίας, αλλά και για την πνευματική διαύγεια και τη γνωσιακή σταθερότητα. Για τον λόγο αυτό, η ανεπάρκεια της μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές και να επηρεάσει δυσμενώς την υγεία, ιδιαίτερα σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου.

Βιταμίνη Β1: Ο ρόλος της στον ανθρώπινο οργανισμό

Η βιταμίνη Β1 συμμετέχει στη μετατροπή των υδατανθράκων σε ενέργεια, λειτουργώντας ως συνένζυμο στον κύκλο του Krebs και στη διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής. Η ενεργή μορφή της, το πυροφωσφορικό της θειαμίνης (TPP), είναι απαραίτητη για ένζυμα που διευκολύνουν την αποκαρβοξυλίωση οργανικών οξέων και την παραγωγή του ATP.

Επιπλέον, η θειαμίνη συμβάλλει:

Στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, όπως η ακετυλοχολίνη.
Στη σωστή λειτουργία των κινητικών νευρώνων.
Στη ρύθμιση του μυϊκού τόνου και της καρδιακής συσταλτικότητας.
Στη σταθερότητα της ψυχικής διάθεσης και της μνήμης.

Η θειαμίνη παίζει επίσης ρόλο στην προστασία του νευρικού ιστού από τις επιβλαβείς συνέπειες του οξειδωτικού στρες και στη σταθεροποίηση της κυτταρικής λειτουργίας υπό συνθήκες βιολογικής καταπόνησης.

Βιταμίνη Β1: Πηγές και Απορρόφηση

Η βιταμίνη Β1 προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής. Η απορρόφησή της γίνεται κυρίως στο λεπτό έντερο με ενεργό μηχανισμό και εξαρτάται από τη σύσταση της διατροφής και την παρουσία άλλων θρεπτικών παραγόντων. Παράγοντες όπως η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ, η παρατεταμένη χρήση διουρητικών ή αντιβιοτικών, οι γαστρεντερικές επεμβάσεις ή η ανεπαρκής διατροφή, μπορούν να περιορίσουν την απορρόφηση και να οδηγήσουν σε έλλειψη.

Πλούσιες διατροφικές πηγές βιταμίνης Β1:

Δημητριακά ολικής άλεσης και τρόφιμα με φύτρο σιταριού
Όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια)
Χοιρινό κρέας και εντόσθια
Πατάτες, γλυκοπατάτες, αρακάς, σπανάκι
Σπόροι και ξηροί καρποί (ηλιόσποροι, καρύδια)
Εμπλουτισμένα προϊόντα όπως δημητριακά πρωινού

Η θειαμίνη καταστρέφεται εύκολα από τη θερμότητα και το αλκαλικό περιβάλλον, ενώ η παρατεταμένη αποθήκευση ή το μαγείρεμα σε νερό μειώνουν σημαντικά την περιεκτικότητα των τροφών σε βιταμίνη Β1. Για τον λόγο αυτό, συστήνεται η κατανάλωση τροφών όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένων.

Ημερήσιες ανάγκες και φυσιολογικά επίπεδα στον οργανισμό

Οι ημερήσιες ανάγκες σε βιταμίνη Β1 διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τις μεταβολικές απαιτήσεις. Αυξάνονται σε περιόδους αυξημένου καταβολισμού, εγκυμοσύνης, θηλασμού, ασθένειας ή υπερκατανάλωσης αλκοόλ.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει συνοπτικά τις συστάσεις ανά κατηγορία πληθυσμού:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ	ΦΥΛΟ	ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ (mg/ΗΜΕΡΑ)	ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΣΤΟ ΑΙΜΑ (nmol/L)	ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
Βρέφη	Όλα τα φύλα	0,2 – 0,3	70 – 180	Ανάπτυξη νευρικού συστήματος
Παιδιά	Όλα τα φύλα	0,5 – 0,9	70 – 200	Σωματική και γνωσιακή ωρίμανση
Έφηβοι	Αγόρια	1,2	90 – 200	Μυϊκή και ενεργειακή υποστήριξη
	Κορίτσια	1,0	90 – 200	Ορμονική ισορροπία και νευρική υποστήριξη
Ενήλικες	Άνδρες	1,2	90 – 200	Μεταβολική σταθερότητα και ενεργειακή επάρκεια
	Γυναίκες	1,1	90 – 200	Νευρική και καρδιακή λειτουργία
Έγκυες		1,4	≥ 90	Υποστήριξη εμβρυϊκής ανάπτυξης
Θηλάζουσες		1,5	≥ 90	Ενίσχυση ποιοτικής γαλουχίας
Νεφροπαθείς	Όλα τα φύλα	Εξατομικευμένα	< 70 μπορεί να δείχνει έλλειψη	Ανάγκη ενισχυμένης παρακολούθησης

Η αξιολόγηση των εργαστηριακών τιμών πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα, τις διατροφικές συνήθειες και τυχόν φαρμακευτική αγωγή.

Βιταμίνη Β1: Συμπτώματα ανεπάρκειας

Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β1 μπορεί να είναι υποκλινική, χωρίς εμφανή συμπτώματα, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην περίπτωση που εξελιχθεί, επηρεάζει κυρίως το νευρικό και καρδιαγγειακό σύστημα.

Τυπικά συμπτώματα ανεπάρκειας:

Αδυναμία, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης
Απώλεια όρεξης και απώλεια βάρους
Μυρμήγκιασμα στα άκρα, αίσθημα καύσου ή αδυναμία μυών
Ταχυκαρδία, δύσπνοια, υπόταση
Διαταραχές μνήμης και ευερεθιστότητα

Σε σοβαρές περιπτώσεις, εμφανίζονται:

Μπέρι-μπέρι
Σύνδρομο Wernicke–Korsakoff

Η έγκαιρη διάγνωση και η χορήγηση θεραπείας μπορούν να προλάβουν ή να αναστρέψουν τις περισσότερες επιπλοκές, ειδικά εάν ξεκινήσει πριν από την εκδήλωση μη αναστρέψιμων νευρολογικών βλαβών.

Διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση

Ο έλεγχος της βιταμίνης Β1 γίνεται μέσω αιματολογικών εξετάσεων που προσδιορίζουν την ολική θειαμίνη ή την TPP. Οι εξετάσεις ενδείκνυνται σε ασθενείς με συμπτώματα ανεπάρκειας, σε υποσιτισμένα άτομα ή σε ασθενείς που πάσχουν από νοσήματα που επηρεάζουν την απορρόφηση.

Η θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει:

Χορήγηση συμπληρωμάτων θειαμίνης από το στόμα ή ενδοφλεβίως, ανάλογα με τη βαρύτητα της έλλειψης.
Αποκατάσταση της διατροφικής ισορροπίας.
Αντιμετώπιση υποκείμενων νοσημάτων ή καταστάσεων που ευθύνονται για τη μειωμένη απορρόφηση ή αυξημένες απώλειες.

Ψυχική και γνωσιακή λειτουργία

Η θειαμίνη συμβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας και της γνωσιακής σταθερότητας. Ο εγκέφαλος, ως όργανο με υψηλή εξάρτηση από την ενέργεια, επηρεάζεται έντονα από τη διαθεσιμότητα της βιταμίνης Β1.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η ανεπάρκεια θειαμίνης μπορεί να συσχετιστεί με:

Κατάθλιψη και άγχος
Ελάττωση της μνήμης και της αντίληψης
Διαταραχές ύπνου και ευερεθιστότητα
Πτώση της απόδοσης στην καθημερινότητα

Η ενίσχυση της διατροφής ή η χρήση συμπληρωμάτων μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη σε άτομα με ήπια γνωσιακή έκπτωση, ηλικιωμένους ή άτομα με αυξημένο ψυχολογικό φορτίο.

Το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Μικροβιολογική Πρόληψη σας προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσετε εξέταση για βιταμίνη Β1 με ασφαλή και έγκυρο τρόπο. Κλείστε το ραντεβού σας εδώ.